Το άρθρο δημοσιεύτηκε στη Καθημερινή της Κυριακής 04/09/2020

Tριάντα πέντε μέρες

Η δεύτερη σοβαρότατη κρίση που βίωσε η κυβέρνηση Μητσοτάκη στις ελληνοτουρκικές σχέσεις σφραγίστηκε από την άνευ προηγουμένου χρονική διάρκειά της: 35 ημέρες! Τα βασικά της χαρακτηριστικά, όμως, ήσαν άλλα.
 
Στόχοι: Η Τουρκία ως «επιτιθέμενος» καθόριζε τις βασικές παραμέτρους της κρίσεως.

Στόχος του Ερντογάν ήταν η επιβεβαίωση της «Γαλάζιας Πατρίδας»: η Ελλάδα έπρεπε εν τοις πράγμασι να αποδεχθεί την τουρκική επικυριαρχία στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αντιστοίχως, η ελληνική πλευρά ήθελε να βάλει στο περιθώριο το τουρκικό ιδεολόγημα αποφεύγοντας παράλληλα τη στρατιωτική σύγκρουση.
 
Τακτική: Η Τουρκία θέλησε να επαναλάβει την ιστορία με τη Συρία και τον Οτσαλάν το 1998. Επί χρόνια ο ηγέτης του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν-ΠΚΚ, Αμπντουλάχ Οτσαλάν, καθοδηγούσε τον ένοπλο αγώνα κατά του τουρκικού κράτους από εδάφη ελεγχόμενα από τη Συρία.

Το φθινόπωρο του 1998 η Τουρκία αύξησε την ένταση μέσω φραστικών απειλών, που συνοδεύονταν από μεγάλες πολεμικές προετοιμασίες, και καλλιέργησε συστηματικά την εντύπωση επικείμενης στρατιωτικής επιθέσεως.

Ο (πατέρας) Aσαντ λύγισε τελικώς μπροστά στην ψυχολογική πίεση του διαφαινόμενου πολέμου με την Τουρκία κι έδιωξε τον Οτσαλάν.

Στην περίπτωση της Ανατολικής Μεσογείου το σχέδιο περιελάμβανε την επιβολή των τουρκικών ερευνητικών δραστηριοτήτων μέσω απειλής πολέμου. Eνα τοπικό θερμό επεισόδιο ήταν αποδεκτό (και ίσως επιθυμητό) από τουρκικής πλευράς. Κρίσιμος παράγοντας ήταν ποιος θα εμφανιζόταν τυπικώς ως ο επιτιθέμενος.

Η Ελλάδα επέλεξε εξαρχής να μην παίξει στο στρατιωτικό πεδίο που ήθελε ο Ερντογάν αλλά να κινηθεί διπλωματικά. Αποφασίσαμε να μη σταματήσουμε το «Ορούτς Ρέις», γεγονός που προβλημάτισε αρκετούς Eλληνες.

 

Θα διακινδυνεύαμε, όμως, πολεμική εμπλοκή που στη φάση αυτή ήταν άκαιρη ενώ είναι βέβαιο ότι θα εθεωρείτο διεθνώς υπερβολική αντίδραση. Εναλλακτικώς, κλιμακώσαμε στρατιωτικά, καταδεικνύοντας σθεναρή στάση και ετοιμότητα να απαντήσουμε, όποτε χρειαστεί.

Ο Ερντογάν ξαφνιάστηκε από την ελληνική αντίδραση. Περίμενε ότι η ελληνική πλευρά θα ήταν ψοφοδεής και θα υποχωρούσε. Αμφιταλαντευόμενος άφησε την κρίση (που δεν κατέληγε σε στρατιωτικό επεισόδιο) να τραβήξει επί 35 ημέρες. Αυτό τον κατέστησε ευάλωτο σε διπλωματικές πιέσεις.

Υπό αυτήν την έννοια, η ισχυρή ελληνική στρατιωτική παρουσία έδωσε τη δυνατότητα στη διπλωματία να δράσει.
 
Διπλωματία: Πολλές χώρες άσκησαν διπλωματικές πιέσεις στην Τουρκία. Η Γερμανία δεν έπεισε ότι έχει το ειδικό βάρος για να επηρεάσει αποφασιστικά τις εξελίξεις.

Αντιθέτως, η παρέμβαση της αποστασιοποιημένης Αμερικής φαίνεται ότι υπήρξε καταλυτική. Αρχικώς ο Τραμπ απομάκρυνε το ενδεχόμενο πολεμικού επεισοδίου έως τις αμερικανικές εκλογές.

Στη συνέχεια ο Πομπέο και η μερική άρση του εμπάργκο όπλων στην Κύπρο βοήθησαν στην αποκλιμάκωση. Κρίσιμης σημασίας υπήρξαν και τα στρατιωτικά γυμνάσια της Ελλάδας με Γαλλία και Εμιράτα.
 
Οι Ενοπλες Δυνάμεις: Η οιονεί στρατιωτική αντιπαράθεση λειτούργησε ως τεστ των δυνατοτήτων της κάθε πλευράς. Οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις και ιδίως το Πολεμικό Ναυτικό αντεπεξήλθαν άψογα και επέστρεψαν με αυτοπεποίθηση στις βάσεις τους.

Η αξιοπιστία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων έγινε αντιληπτή και από την Τουρκία αλλά και από τρίτες δυνάμεις που βρίσκονταν στην περιοχή και παρακολουθούσαν προσεκτικά τα τεκταινόμενα.

Αντιθέτως, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις έδειξαν ανεπάρκεια, πιθανότατα λόγω της απομακρύνσεως πολλών αξιωματικών μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016.
 
Ερντογάν: Ο Τούρκος πρόεδρος απέδειξε για μία ακόμη φορά ότι ο ορθολογισμός και το ένστικτο επιβιώσεως που διαθέτει είναι πολύ πιο ισχυρά από τις ιδεοληψίες του.

Διατήρησε τη ρητορική ένταση μέχρι την τελευταία στιγμή. Ανέκρουσε πρύμναν χωρίς να ενδιαφέρεται για τη συνέπεια προς όσα έλεγε λίγες ώρες πριν. Μεταμορφώνεται με ταχύτητα σε μία απολυταρχική φιγούρα της Μέσης Ανατολής τύπου Σαντάμ, Ασαντ κ.λπ. Είναι σαφές ότι αισθάνεται όλο και περισσότερο επικεφαλής μιας συρρικνωμένης οθωμανικής αυτοκρατορίας παρά της τουρκικής δημοκρατίας. Η έννοια της «Γαλάζιας Πατρίδας», όμως, δεν αρκεί να εμφανίζεται σε χάρτες.

Πρέπει να υποστηρίζεται και στην πράξη. Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις δεν μπόρεσαν να ανταποκριθούν στα όνειρα του Τούρκου ηγέτη.
 
Καινούργιες συμμαχίες: Εχει δημιουργηθεί πλέον ένα ευρύ μέτωπο των κρατών της περιοχής που ξεκινά από τη Γαλλία και φθάνει στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Κοινό σημείο αναφοράς τους η αντίθεσή τους στις νεο-οθωμανικές αντιλήψεις Ερντογάν. Πρώτη φορά μετά το 1974 η Ελλάδα και η Κύπρος δρουν σε τόσο ευνοϊκό διεθνές περιβάλλον.
 
Ο κίνδυνος ελλοχεύει: Η όλη κρίση ήταν πρόβα για όσα μπορεί να επακολουθήσουν σε ακόμη πιο σκληρούς τόνους. Η απομάκρυνση του «Ορούτς Ρέις» είναι τακτική κίνηση. Ο Ερντογάν βλέποντας τις ελληνικές αναφορές στο διεθνές δίκαιο, θα επιμείνει εμφατικά στην αποστρατιωτικοποίηση των ανατολικών νησιών του Αιγαίου που επιβάλλεται από δύο διεθνείς συνθήκες. Αυτό θα του δώσει τη δυνατότητα εν ευθέτω χρόνω να καταγγείλει την ελληνική στάση και να ξαναρχίσει τα ίδια. Ιδίως εάν εκλεγεί στις ΗΠΑ ο Μπάιντεν, το κρίσιμο διάστημα επαναλήψεως της κρίσεως θα είναι από 3 Νοεμβρίου 2020 έως 20 Ιανουαρίου 2021.

 

 

 

Επικαιρότητα

4 Ερωτήσεις στον Άγγελο Συρίγο

Kύριε Συρίγο, τι σηματοδοτεί για τη ΝΔ η καταψήφιση της πρότασης μομφής που υπέβαλε ο ΣΥΡΙΖΑ, και αν είστε ικανοποιημένος εν γένει από τη συζήτηση που διεξήχθη στο Κοινοβούλιο;

Η αστυνομία δέρνει φοιτητές…

Ή τουλάχιστον, εάν δεν δέρνει τώρα φοιτητές, είναι έτοιμη ανά πάσα στιγμή να δείρει φοιτητές διότι η αστυνομία ως εκ της φύσεως της είναι δημιουργημένη για να δέρνει φοιτητές. Αυτό τουλάχιστον είναι το νόημα από το σποτάκι που έβγαλε ο ΣΥΡΙΖΑ…

Με αφορμή τη δήλωση Συρίγου: Αν ικανοποιηθούν οι όροι του κ. Μενέντεζ και της Ομογένειας, μήπως είναι καλύτερα να προμηθευτεί η Τουρκία τα F-16 απο τις ΗΠΑ;

Το αρνητικό σχόλιο στο διαδίκτυο έρχεται, σχεδόν, αντανακλαστικά σε πολλούς. Ο Άγγελος Συρίγος είναι απο τις καλύτερες περιπτώσεις…

Η επόμενη κυβέρνηση θα είναι κυβέρνηση Μητσοτάκη

Σε μια εφ’ όλης της ύλης συνέντευξη, ο Άγγελος Συρίγος μίλησε στο «Π» για τις επερχόμενες εθνικές εκλογές, για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου από τον Ταγίπ Ερντογάν, αλλά και για την ακαδημαϊκή…

Άγγελος Συρίγος: Σκοινιά

Εχει πέσει πολλή πρακτορολογία. Στο δευτερόλεπτο η δημόσια συζήτηση εκτρέπεται στη μισαλλόδοξη καχυποψία πως ό,τι λέγεται έχει πίσω του μια σκοτεινή σκοπιμότητα κατά του εθνικού συμφέροντος. Πράκτορες όσοι πίστεψαν στη μικρή Μαρία. Εθνικοί μειοδότες όσοι διαπραγματεύονται φόρμουλα επιστροφής των Γλυπτών. Πράκτορας και ο Αγγελος Συρίγος, που βρέθηκε να εγκαλείται για ελλιπή…

Μια αποτίμηση της επετείου του 1922

Είναι δύσκολη η διαχείριση της μνήμης για τη Μικρασιατική Καταστροφή. Εν αντιθέσει προς τις εκδηλώσεις του 1821 όπου είχαμε μια ιστορία θριάμβου, το 2022 είχαμε να διαχειριστούμε τα 100 χρόνια από την πιο τραγική σελίδα της ιστορίας του ελληνικού έθνους.

Απάντηση υφυπουργού Παιδείας Α. Συρίγου σε ανακοίνωση ΣΥΡΙΖΑ περί F-16

Σχετικώς με τη δήλωσή μου ότι «μας συμφέρει μακροπρόθεσμα η Τουρκία να προμηθευθεί αμερικανικά F-16 ενώ παράλληλα τελεί υπό τον έλεγχο της Δύσεως» καθώς και τη σχετική ανακοίνωση του ΣΥΡΙΖΑ, διευκρινίζω τα ακόλουθα: