© dionyssismatiatos.com

Άγγελος Συρίγος: Πλησιάζει το τέλος Ερντογάν

«Τυχόν απόφαση του Ερντογάν για ένταση θα είναι προϊόν σχεδιασμού και όχι κάτι ευκαιριακό ή εφήμερο.» Αυτά αναφέρει στον «Φ» ο υφυπουργός Παιδείας, βουλευτής στην Α΄ Αθηνών, αν. καθηγητής Διεθνούς Δικαίου & Εξωτερικής Πολιτικής, Άγγελος Συρίγος, σημειώνοντας ότι «κατ’ ουσίαν, όμως, η Τουρκία βλέπει τη διαμάχη της με τον ελληνισμό ως στρατηγικού χαρακτήρα πρόβλημα». 

Του Κώστα Βενιζέλου ■ 03 Ιανουαρίου, 2022

Ο Άγγελος Συρίγος αναφέρει πως ενώ κατά την πρώτη δεκαετία της διακυβερνήσεως Ερντογάν η τουρκική εξωτερική πολιτική είχε υιοθετήσει την πολιτική των μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες, από αυτή την προσέγγιση εξαιρέθηκαν η Ελλάδα και η Κύπρος. Κι αυτό γιατί θεωρείται από τουρκικής πλευράς ότι παρεμβαίνουν στον «ζωτικό χώρο» της Τουρκίας. Κατ’ ακολουθίαν, η Τουρκία καλείται να ελέγξει αυτόν τον χώρο περιορίζοντας τις δύο αυτές χώρες από την άσκηση των δικαιωμάτων τους, αναφέρει ο κ. Συρίγος, παραπέμποντας στις πρόσφατες προσπάθειες της Τουρκίας να κυριαρχήσει στην ανατολική Μεσόγειο μέσω Λιβύης. Σημειώνει δε πως από όλες τις γειτονικές προς την Τουρκία χώρες, η μόνη που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στα τουρκικά μεγαλοϊδεατικά σχέδια είναι η Ελλάδα και κατ’ επέκταση ο ελληνισμός.

Στο ερώτημα κατά πόσο είναι ορατό το ενδεχόμενο θερμού επεισοδίου, αναφέρει πως πάντα ένα επεισόδιο με τους Έλληνες, είτε στην Ελλάδα είτε στην Κύπρο, κρούει χορδές στην ψυχή της τουρκικής κοινωνίας. Στην τουρκική αντίληψη, είπε, Ελλάδα και Κύπρος είναι κάτι ενιαίο. Είναι, όμως, άποψη του πως στην παρούσα φάση η πιθανότητα να έχουμε κάποιο επεισόδιο στις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες είναι μικρή. «Ξέρουν ότι θα υπάρχουν έντονες αντιδράσεις και δεν θέλουν να πυροδοτήσουν έναν νέο κύκλο διπλωματικών επιθέσεων εναντίον τους.» Δυστυχώς, συνεχίζει, δεν ισχύει το ίδιο για την κυπριακή ΑΟΖ, παρ’ ότι από πλευράς διεθνούς δικαίου της θάλασσας η θέση της Κύπρου είναι πιο ισχυρή εν συγκρίσει προς αυτήν της Ελλάδας, λόγω των τριών οριοθετήσεων με Αίγυπτο, Ισραήλ και Λίβανο. Οι Τούρκοι, προσθέτει, αισθάνονται ότι μπορούν να κινηθούν στην κυπριακή ΑΟΖ με μεγαλύτερη άνεση και χωρίς τόσες αντιδράσεις.

Μόνη η οικονομική κρίση δεν αρκεί για να αποτρέψει τον Ερντογάν από τις επιθετικές του διαθέσεις έναντι Ελλάδας και Κύπρου. Το διαπιστώσαμε μεταξύ Αυγούστου και Νοεμβρίου του 2020, όταν προχώρησε σε εκδήλωση ακραίας επιθετικότητας στην ανατολική Μεσόγειο.

– Δεν είναι η πρώτη φορά τα τελευταία χρόνια που γίνεται λόγος με έντονο τρόπο ότι η Τουρκία καταρρέει οικονομικά. Ποια είναι η δική σας εκτίμηση; Βρισκόμαστε κοντά σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο;

– Από το 2018 η Τουρκία βιώνει μία διαρκή οικονομική κρίση. Η κατάσταση έχει επιδεινωθεί λόγω πολιτικών επιλογών και παρεμβάσεων του ιδίου του Ερντογάν στην τουρκική οικονομία αλλά και των συνεπειών της πανδημίας. Ο επερχόμενος χειμώνας, που στην Τουρκία είναι βαρύς, θα μεγαλώσει ακόμη περισσότερο το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών λόγω του πανάκριβου ρωσικού φυσικού αερίου. Αυτά δεν σημαίνουν, όμως, ότι η τουρκική οικονομία θα καταρρεύσει. Δεν πρέπει να μεταφέρουμε τις παραστάσεις από τις δικές μας οικονομικές κρίσεις της προηγούμενης δεκαετίας στα δεδομένα της Τουρκίας. Εν αντιθέσει προς τις οικονομίες Ελλάδας και Κύπρου, η Τουρκία έχει ισχυρότατες εταιρείες στη μεταποίηση αγροτικών προϊόντων, στον κατασκευαστικό τομέα και στις ηλεκτρικές συσκευές. Επιπλέον, η πτώση της τουρκικής λίρας θα ενδυναμώσει μέσα στο 2022 και τις τουρκικές εξαγωγές και τον τουρισμό. Εάν δεν υπήρχε ο κορωνοϊός, οι σημερινές τιμές της τουρκικής λίρας έναντι του ευρώ και του δολαρίου θα είχαν ήδη μετατρέψει την Τουρκία σε κύριο χειμερινό προορισμό για τον τουρισμό. Η Τουρκία θα περάσει δύσκολες ώρες αλλά ούτε θα πτωχεύσει ούτε και θα την αφήσουν να πτωχεύσει.

– Τι σημαίνουν οι οικονομικές εξελίξεις στην Τουρκία για την Ελλάδα και την Κύπρο;

– Μόνη η οικονομική κρίση δεν αρκεί για να αποτρέψει τον Ερντογάν από τις επιθετικές του διαθέσεις έναντι Ελλάδας και Κύπρου. Το διαπιστώσαμε μεταξύ Αυγούστου και Νοεμβρίου του 2020, όταν προχώρησε σε εκδήλωση ακραίας επιθετικότητας στην ανατολική Μεσόγειο. Και τότε αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα αν και όχι της σημερινής εντάσεως. Αντιθέτως, αποδεικνύεται πιο αποτελεσματικός ο συνδυασμός οικονομικής κρίσεως και των κυρώσεων που επέβαλαν οι ΗΠΑ στην τουρκική αμυντική βιομηχανία τον Δεκέμβριο του 2020. Η Τουρκία προτιμά να αποσιωπά το δεύτερο. Οι κυρώσεις, όμως, ήδη επηρεάζουν τις πολεμικές δυνατότητες του τουρκικού στρατού, ιδίως στα μαχητικά αεροσκάφη. Ας μην έχουμε αμφιβολίες ότι η παρούσα κατάσταση ικανοποιεί τις ΗΠΑ. Οι παγκόσμιες αγορές ασκούν τρομακτικές πιέσεις στον Ερντογάν, χωρίς να χρειάζεται να εκτεθούν περαιτέρω οι Αμερικανοί. Αφήνουν απλώς την κατάσταση να εξελίσσεται. Όλα αυτά κάνουν τον Ερντογάν να είναι εξαιρετικά προσεκτικός στις ενέργειές του. Ήδη αναζητεί σημεία επαφής με μία σειρά κρατών, από τα οποίο ο ίδιος αποξενώθηκε. Έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου μπορεί να έχει εξοκείλει ρητορικά. Από πλευράς πράξεων όμως είναι σαφές ότι αυτοσυγκρατείται. Στο παρελθόν χρησιμοποίησε ως αιχμή του δόρατος για τις επιθετικές κινήσεις του στην ανατολική Μεσόγειο τον στόλο των δύο σεισμογραφικών και των τριών γεωτρητικών πλοίων που απέκτησε σταδιακά μετά το 2013. Αυτή την περίοδο το ένα σεισμογραφικό και τα τρία γεωτρητικά βρίσκονται στη Μαύρη Θάλασσα, με τα δύο από αυτά να πραγματοποιούν γεωτρήσεις. Στην παρούσα φάση η τουρκική κοινή γνώμη κινητοποιείται περισσότερο από την προοπτική ανευρέσεως ενός μεγάλου κοιτάσματος φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα παρά από έναν ακόμη κύκλο εντάσεως με την Ελλάδα.

– Αυτό με υποχρεώνει να σας ρωτήσω εάν πιστεύετε πως όσο πιέζεται οικονομικά και πολιτικά ο Ερντογάν τόσο αυξάνεται και το ενδεχόμενο να εξωτερικεύσει την κρίση.

– Σήμερα η Τουρκία εμφανίζεται να αντιμετωπίζει την Ελλάδα με τη λογική της παλαιάς Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: είμαστε αρκετά μεγάλοι για να μας αγνοήσει και αρκετά μικροί για να την απειλήσουμε. Κατ’ ουσίαν, όμως, η Τουρκία βλέπει τη διαμάχη της με τον ελληνισμό ως στρατηγικού χαρακτήρα πρόβλημα. Κατά την πρώτη δεκαετία της διακυβερνήσεως Ερντογάν η τουρκική εξωτερική πολιτική είχε υιοθετήσει την πολιτική των μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες. Υπήρχαν όμως δύο εξαιρέσεις: η Ελλάδα και η Κύπρος. Γιατί; Διότι Ελλάδα και Κύπρος θεωρείται ότι παρεμβαίνουν στον «ζωτικό χώρο» της Τουρκίας. Κατ’ ακολουθίαν, η Τουρκία καλείται να ελέγξει αυτόν τον χώρο περιορίζοντας τις δύο αυτές χώρες από την άσκηση των δικαιωμάτων τους. Αυτό διεφάνη και κατά τις πρόσφατες προσπάθειες της Τουρκίας να κυριαρχήσει στην ανατολική Μεσόγειο μέσω Λιβύης. Από όλες τις γειτονικές προς την Τουρκία χώρες, η μόνη που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο στα τουρκικά μεγαλοϊδεατικά σχέδια είναι η Ελλάδα και κατ’ επέκταση ο ελληνισμός. Επομένως, η τουρκική ιθύνουσα τάξη διακατέχεται από μία δομική αντιπαλότητα προς εμάς, ασχέτως των δικών μας αντιλήψεων ή ιδεοληψιών. Τυχόν απόφαση του Ερντογάν για ένταση θα είναι προϊόν σχεδιασμού και όχι κάτι ευκαιριακό ή εφήμερο.

– Αυτό που λέτε σημαίνει ότι μπορεί να έχουμε θερμό επεισόδιο στην Ελλάδα ή στην Κύπρο;

– Πάντα ένα επεισόδιο με τους Έλληνες, είτε στην Ελλάδα είτε στην Κύπρο, κρούει χορδές στην ψυχή της τουρκικής κοινωνίας. Στην τουρκική αντίληψη Ελλάδα και Κύπρος είναι κάτι ενιαίο. Στην παρούσα φάση η πιθανότητα να έχουμε κάποιο επεισόδιο στις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες είναι μικρή. Ξέρουν ότι θα υπάρχουν έντονες αντιδράσεις και δεν θέλουν να πυροδοτήσουν έναν νέο κύκλο διπλωματικών επιθέσεων εναντίον τους. Δυστυχώς δεν ισχύει το ίδιο για την κυπριακή ΑΟΖ, παρ’ ότι από πλευράς διεθνούς δικαίου της θάλασσας η θέση της Κύπρου είναι πιο ισχυρή εν συγκρίσει προς αυτήν της Ελλάδας, λόγω των τριών οριοθετήσεων με Αίγυπτο, Ισραήλ και Λίβανο. Οι Τούρκοι αισθάνονται ότι μπορούν να κινηθούν στην κυπριακή ΑΟΖ με μεγαλύτερη άνεση και χωρίς τόσες αντιδράσεις. Αφορμή θα είναι οι έρευνες που διεξάγει η αμερικανική Exxon Mobil στο τεμάχιο 10. Δεν πρόκειται οι Τούρκοι να παρενοχλήσουν τους Αμερικανούς. Θεωρητικώς έχουν τρεις δυνατότητες κινήσεων. Μπορούν να περιορισθούν σε διπλωματικές διαμαρτυρίες και στρατιωτικές ασκήσεις χωρίς άδεια. Μπορούν να προχωρήσουν σε σεισμογραφικές έρευνες με το Ορούτς Ρέις, που είναι το μοναδικό ερευνητικό σκάφος τους που εξακολουθεί να βρίσκεται στη Μεσόγειο. Τέλος, μπορεί να διεξάγουν νέες γεωτρήσεις σε ερευνητικά τεμάχια της κυπριακής ΑΟΖ, όπως αυτά που συμμετέχει η γαλλική TOTAL. Προς το παρόν, με δεδομένη την ενασχόληση των τριών γεωτρητικών σκαφών στη Μαύρη Θάλασσα, το τρίτο ενδεχόμενο δείχνει απομακρυσμένο. Το πιο πιθανό είναι να ξεκινήσουν σεισμογραφικές έρευνες. Αφού η Τουρκία δεν μπορεί να παρενοχλήσει την Ελλάδα, θα το κάνει στην Κύπρο που μετρά εξ ίσου καλά για την τουρκική κοινωνία, χωρίς να δημιουργεί την ίδια διακινδύνευση.

Επικαιρότητα

Άρθρο του Α. Συρίγου στην «Κ»: Η στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας»

Οι εμπνευστές της «Γαλάζιας Πατρίδας» δημιουργούν κάτι καινοφανές, επιδεικνύοντας άγνοια ως προς τις προβλέψεις του διεθνούς δικαίου, τις εργασίες της συνδιασκέψεως για το Δίκαιο Θάλασσας, αλλά και τη σχετική νομολογία διεθνών δικαιοδοτικών οργάνων.

20ο Συνέδριο Εσωτερικών Ελεγκτών Ελλάδας

Στο 20ο Συνέδριο των Εσωτερικών Ελεγκτών Ελλάδας στις 3 Νοεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής με θέμα “Feel the Rhythm” συζητήσαμε για τη γεωπολιτική ρευστότητα, που επιτάθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Οκτώ λόγοι που είμαι υπερήφανος την 28η Οκτωβρίου

Κατά τον φετινό εορτασμό της Εθνικής Επετείου της 28ης Οκτωβρίου στο Λύκειο Ελληνίδων στην Αθήνα η Χορωδία ερμήνευσε το “Μας χωρίζει ο θάνατος”, ενώ η πρόεδρος κατέθεσε στεφάνι στις ηρωίδες και τις μητέρες των ηρώων του Έθνους. Στη συνέχεια σε οκτώ σημεία ανέπτυξα τους λόγους…

Απάντηση στο δημοσίευμα της ΑΥΓΗΣ: «Η Τουρκία δεν κάνει κάτι παράνομο για να της επιβληθούν κυρώσεις»

«Αυτή τη στιγμή η ρητορική της [Τουρκίας] είναι επιθετική. Δεν έχει κάνει όμως κάποια πράξη που να παραβιάζει τους κανόνες που βάζουν σε εφαρμογή τις κυρώσεις». Προφανώς και δεν αναφερόμουν στις παράνομες ενέργειες που συνεχίζει διαρκώς να διαπράττει σε άλλα πεδία η Τουρκία όπως…

Τα όρια της τουρκικής κυριαρχίας κι αυτά που ξεχνά η Αγκυρα

Στην πρόσφατη επιστολή της προς τον ΟΗΕ (17 Σεπτεμβρίου 2022) η Τουρκία αμφισβήτησε το εδαφικό καθεστώς των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Θεώρησε ότι είναι απολύτως συνδεδεμένο με τους περιορισμούς ως προς τη στρατιωτικοποίηση…

Συρίγος στο ethnos.gr: Η συμπεριφορά του Ερντογάν συνιστά άμεσο δόλο για επεισόδιο

Η Τουρκία υποκινεί επεισόδια αλλά δεν επιθυμεί να εμφανισθεί πως ρίχνει τον πρώτο πυροβολισμό «ωθεί, όμως, τα πράγματα προς τα εκεί» σημειώνει ο υφυπουργός Παιδείας και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Άγγελος Συρίγος.

Άγγελος Συρίγος στη «ΒτΚ»: «Οι Τούρκοι δεν θέλουν να ρίξουν την πρώτη σφαίρα»

«Δεν θα προσφέρουν στην Ελλάδα τη δυνατότητα να τους κατηγορήσει ότι εκείνοι ξεκίνησαν το θερμό επεισόδιο. Δημιουργούν, όμως, όλες τις προϋποθέσεις για να συμβεί», δηλώνει στη «ΒτΚ» ο υφυπουργός Παιδείας, Άγγελος Συρίγος.