ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Τουρκία, Ελλάδα και νέοι εμπορικοί διάδρομοι
Τελικώς το πυρηνικό όπλο του Ιράν απεδείχθη ότι ήταν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα προσπάθησαν να παρακάμψουν τα στενά μέσω μικρότερων αγωγών.
Του Άγγελου Συρίγου ■ 16 Απριλίου 2026
Διέξοδο βρήκε μόνον το 30% της ημερήσιας παραγωγής τους. Τα υπόλοιπα κράτη του Περσικού Κόλπου δεν είχαν ούτε αυτή τη δυνατότητα. Η Κίνα υπέστη συνέπειες στρατηγικής σημασίας. Είχε επενδύσει στην περιοχή βασιζόμενη στο δίπτυχο: φθηνή ενέργεια και εμπορική σταθερότητα. Πλέον το Ιράν δεν θα μπορεί για ένα ικανό χρονικό διάστημα να είναι τμήμα του Δρόμου του Μεταξιού, ενώ και τα κράτη του Κόλπου δεν εγγυώνται ενεργειακή ασφάλεια. Δίπλα στους ενεργειακούς διαδρόμους που έκλεισαν, διαταράχθηκε και ο ψηφιακός κόσμος της περιοχής. Γιγαντιαίες γραμμές υποθαλάσσιων καλωδίων οπτικών ινών, όπως το FALCON και το IMEWE, υπέστησαν ζημίες από βομβαρδισμούς.
Το αποτέλεσμα είναι ότι ενεργειακοί αγωγοί, υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών και ηλεκτρικού ρεύματος, σταθμοί για εμπορευματοκιβώτια και σιδηροδρομικά δίκτυα βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο. Ο επανασχεδιασμός των εμπορικών δικτύων, η νέα αρχιτεκτονική, εκτείνεται από την Κασπία Θάλασσα μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και από τον Εύξεινο Πόντο μέχρι το Κέρας της Αφρικής. Ολα αυτά επηρεάζουν Τουρκία και Ελλάδα για λόγους που δεν σχετίζονται μόνον με τη γεωγραφική τους θέση.
Ο Ερντογάν επιδιώκει τη δημιουργία αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν και την αναβάθμιση του υπάρχοντος αγωγού πετρελαίου Κιρκούκ – Τσεϊχάν. Παραμένει η «μαύρη λίστα».
Eνα βασικό ερώτημα (που προφανώς μας ενδιαφέρει άμεσα) είναι εάν θα μειωθούν οι θαλάσσιες μεταφορές. Παρά τα προβλήματα, η μεταφορά διά θαλάσσης παραμένει ο πιο φθηνός δρόμος. Ο περίπλους της Αφρικής έχει αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη διαδρομή μέσω Ερυθράς Θάλασσας και Σουέζ. Κερδισμένη είναι η Ισπανία ως η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που συναντούν τα πλοία που φτάνουν πλέον από τον Ατλαντικό. Εχει αυξήσει σημαντικά τον αριθμό των διακινούμενων εμπορευματοκιβωτίων στα λιμάνια της. Αντιθέτως, ο Πειραιάς ήδη υφίσταται τις συνέπειες των νέων διαδρομών.
Παράλληλα θα αναβαθμιστούν οι μεταφορές μέσω Καζακστάν. Αυτές ακολουθούν δύο διαφορετικές διαδρομές. Η μία διαδρομή που αφορά αποκλειστικώς τη μεταφορά πετρελαίου, παρακάμπτει την Κασπία Θάλασσα και μέσω Ρωσίας καταλήγει στο λιμάνι του Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα. Προσφάτως χτυπήθηκαν εκεί ελληνικά πλοία που είχαν φορτώσει καζακικό πετρέλαιο.
Η άλλη διαδρομή είναι ο λεγόμενος «Μεσαίος Διάδρομος». Με αφετηρία την Κίνα, συνεχίζει στο Καζακστάν, διασχίζει με πλοία την Κασπία Θάλασσα και καταλήγει στο Αζερμπαϊτζάν. Από εκεί περνάει στη Γεωργία και συνεχίζει είτε διά θαλάσσης στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο είτε προς την Τουρκία. Κάπου εδώ παρεμβαίνουν τον τελευταίο καιρό οι Αμερικανοί. Θέλοντας να παρακάμψουν εντελώς τη Ρωσία, προσπαθούν να αποκαταστήσουν τις σχέσεις Αρμενίας – Αζερμπαϊτζάν και να δημιουργήσουν έναν διάδρομο ανάμεσα στις δύο χώρες που θα συνεχίζει προς την Τουρκία. Τον ονόμασαν ήδη «Διάδρομο Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (TRIPP). Υπάρχουν όμως πολλά προβλήματα. Για αυτόν τον λόγο είναι κρίσιμες οι εκλογές στην Αρμενία στις 7 Ιουνίου 2026. Μόνον εάν επανεκλεγεί ο σημερινός πρόεδρος Πασινιάν υπάρχουν ισχυρές πιθανότητες να προχωρήσει το έργο. Αναβάθμιση του «Μεσαίου Διαδρόμου» σημαίνει πάντως αναβάθμιση και της Τουρκίας.
Παράλληλα ο Ερντογάν προσπαθεί να πρωταγωνιστήσει στη νέα αρχιτεκτονική των εμπορικών διαδρόμων της περιοχής. Ζητά τη δημιουργία αγωγού για τη μεταφορά φυσικού αερίου από το Τουρκμενιστάν, μέσω Κασπίας Θάλασσας στο Αζερμπαϊτζάν και από εκεί στην Τουρκία. Θέλει επίσης να αναβαθμίσει τον υπάρχοντα αγωγό πετρελαίου από το ιρακινό Κιρκούκ στο τουρκικό λιμάνι Τσεϊχάν στη Μεσόγειο. Διεκδικεί να υπάρξουν νέες εναλλακτικές χερσαίες οδεύσεις καλωδίων οπτικών ινών προς τα κράτη του Κόλπου μέσω Τουρκίας. Στις 17 Απριλίου υπέγραψε συμφωνία για την αναβάθμιση της σιδηροδρομικής συνδέσεως με Συρία και Ιορδανία με σκοπό να φτάσει στη Σαουδική Αραβία. Τα σχέδιά του απαιτούν πολλά χρήματα, αλλά είναι γεγονός ότι τα κράτη του Κόλπου είναι πολύ πιεσμένα και μπορεί να τα διαθέσουν.
Τέλος, προβλήματα έχει και ο εμπορικός διάδρομος IMEC (Ινδία – Εμιράτα, Σαουδική Αραβία – Ιορδανία – Ισραήλ – Ε.Ε. μέσω Ελλάδας). Σχεδιάστηκε ως η απάντηση της Ινδίας στον Δρόμο του Μεταξιού. Υποχρεωτικώς θα καθυστερήσει, ενώ ένα τμήμα του πρέπει να επαναχαραχθεί. Αυτό μας επηρεάζει άμεσα. Εκεί χρειάζεται να αναλάβουμε πρωτοβουλίες.
*Ο Αγγελος Συρίγος είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου & Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, υπ. βουλευτής ΝΔ στην Α΄ Αθηνών.
