Ο κιτς “βιασμός” της Αγίας Σοφίας από τους νεοοθωμανούς

Oι εντυπωσιακές (και κιτς) τελετές μπροστά στην Αγία Σοφία και η προσευχή εντός του κτηρίου είναι το τελευταίο μίας σειράς επεισοδίων που έχουν ξεκινήσει εδώ και 70 χρόνια. Το 1935 ο Κεμάλ Ατατούρκ μετέτρεψε την Αγία Σοφία από τέμενος σε μουσείο. Επί κυβερνήσεως Μεντερές δημιουργήθηκε το 1950 η “Εταιρεία Κατακτήσεως της Ισταμπούλ”, η οποία καθιέρωσε τον πανηγυρικό εορτασμό της 29ης Μαΐου ως ημέρας της Αλώσεως.

Σε βυζαντινά μνημεία της πόλεως, περιλαμβανομένης και της Αγίας Σοφίας, αναρτήθηκαν πινακίδες που αναφέρονταν σε μία υποτιθέμενη προφητεία του Μωάμεθ: «Η Κωνσταντινούπολη θα κατακτηθεί. Τι λαμπρός ο στρατηλάτης και τι λαμπρός ο στρατός που θα την πάρει».

 

Το 1953 οι εορταστικές εκδηλώσεις για τα 500 έτη από την Άλωση προσέλαβαν θριαμβευτικό χαρακτήρα. Σε μία περίοδο που οι δύο χώρες είχαν πρωτομπεί στο ΝΑΤΟ και όλα εμφανίζονταν ειδυλλιακά, η στάση των τουρκικών αρχών προκάλεσε αλγεινή εντύπωση στην Αθήνα. Δεν είχε άλλωστε εμφανισθεί ακόμη το Κυπριακό. Με την επιβολή της δικτατορίας στην Τουρκία το 1960 απαγορεύθηκαν οι σχετικοί κρατικοί εορτασμοί.

Τα πράγματα ξανάλλαξαν μετά την εκλογή του Ερντογάν στη δημαρχία Κωνσταντινουπόλεως κατά τη δεκαετία του 1990.

Έκτοτε οι Ισλαμιστές εορτάζουν κάθε χρόνο την 29η Μαΐου με αμφιβόλου αισθητικής αναπαραστάσεις της Αλώσεως. Αποκορύφωμα της αντιλήψεως ότι πρέπει να εορτάζεται η άλωση και καταστροφή μίας πόλεως, ήταν η ίδρυση το 2009 ενός εντυπωσιακού μουσείου με τρισδιάστατες εικόνες της Μητροπολιτικής Δημαρχίας Κωνσταντινουπόλεως μπροστά ακριβώς από τα βυζαντινά τείχη, κοντά στην πύλη του Ρωμανού.

Το μουσείο είναι αφιερωμένο στην Άλωση και ονομάζεται “Πανόραμα 1453”. Το μουσείο εξυπηρετεί την ανάγκη των ισλαμιστών να απαντήσουν ιδεολογικά στον κεμαλισμό μέσω του νεο-οθωμανισμού. Ανατρέχουν στις απαρχές των Οθωμανών, τονίζοντας ένα ιστορικό επεισόδιο που οι ίδιοι οι κεμαλικοί ανέδειξαν ως κορυφαίο.